Fandor’un hazırladığı video essay, sinemacıların çerçeve oranı tercihinin bir hikâye anlatım aracı olarak nasıl kullanıldığını inceliyor.

Bir filmi izlemek için sinema salonuna gittiğimizde ya da ekranın başına oturduğumuzda, filmin ilk görseli ile beraber olarak bize ilk sunulan şey çerçeve oranı yani aspect ratio’su olur. Bu terim film ekranının en ve boy oranı için kullanılır. Her filmde farklı olabilen bu oran, filmin dilini ve anlamını ortaya çıkarırken önemli bir yer tutuyor. Belki fark etmesek ya da dikkat etmesek de filmin atmosferine dair belli kodları taşıyor. 

Sinema tarihi boyunca gerek filmlerin değişen dili gerek ilerleyen kamera teknolojisi gerek de yönetmenlerin bilinçli tercihleri doğrultusunda farklı oranlar kullanılıyor. Kimi filmler daha kare bir ekran içerisinde gözükürken kimileri dikdörtgen biçimde oldukça geniş planı alabilecek şekilde çekilir. Burada ise bir soru akıllara gelebilir: Peki ama neden? Fandor tarafından hazırlanan video, aspect ratio’nun filmlerdeki görsel anlatımına nasıl katkı sunduğunu inceliyor.

Sinemada Farklı Çerçeve Oranı Kullanımları

Sinemanın ilk yıllarında ve Hollywood’un ilk dönemlerinde 1.37:1 olarak tanımlanan ve Akademi Oranı olarak kabul edilen oran kullanılıyordu. Bu ifade çerçevenin uzun kenarının kısa kenarına oranı olarak anlaşılabilir. Bu oran ancak sinemanın gelişmesi ile eskide kalan bir kullanım olarak kalmadı elbette. Andrea Arnold’ın Fish Tank, American Honey gibi filmlerinde Pawel Pawlikowski’nin Ida, Cold War gibi filmlerinde bu kare oranı kullanmaktadır. 

50’lerde ise Hollywood’da 2.76:1 oranı kullanılmaya başlandı. Kısa bir matematik hesabıyla paydanın büyümesi ile çerçevenin enine doğru genişlediğini görebiliriz. Bu ise görüntü yönetmenine kadrajın içine daha geniş bir planı sığdırmasına yardımcı olabilmekte. Geniş aspect ratio kullanımı, 2.35:1, 3:1 gibi oranlarda da kullanımı mümkün kılmaktadır. Günümüzde yaygın olarak 1.85:1 ve 2.35:1 oranları kullanılmakta. Bazı yönetmenleri ise özellikle belirli bir oranı filmlerinde tercih ediyorlar. David Fincher genellikle 2.35:1 oranını kullanmaktadır. 

Bu noktada ekran oranı olarak seçilen tercih film hakkında sadece çerçevelemenin ötesinde çok şey ifade ediyor. Özellikle daha kareye yakın 1.33:1, 1.37:1, hatta 1:1 oranlar görüntüyü belirli alana sıkıştırarak filmdeki karakterlerin kapana sıkışmışlık hissini ortaya koyar. Bu his aynı zamanda seyirciye de geçer. David Lowery’nin 2017 yapımı A Ghost Story filmi için 1.33:1 oranını tercih etmesinin başlıca sebebi de ana karakterinin sıkışmışlık hissini izleyiciye hissettirmektir. Filmde ayrıca çerçevenin kenarlarının eski bir fotoğrafı andıracak şekilde kıvrımlı olması, nostalji hissi yaratarak tüm filmi bir anı gibi gösterir.

Quentin Tarantino’nun 2015 yapımı The Hateful Eight filmi ise 2.76:1 oranı ile çekilmiştir. Geniş planda manzaranın güzelliğini bütünlüklü bir şekilde koymanın yanı sıra kapalı mekândaki çekimlerde paranoya ve huzursuzluk hissini aktarır. 

Aynı filmde farklı oran kullanımı ise bilinçli tercihler dâhilinde yapılır. Kimi zaman tarihsel anlamda daha eski olayların aktarıldığı yerde zamandaki değişim hissini verebilmek, kimi zaman karakterin anı, hatıra gibi bilinç yolculuğunu aktarmak için kullanılabilir. Oranlarda yapılan geçişler direkt olarak kesme ile yapılabildiği gibi hiç fark ettirmeden de yapılır. Trey Edward Shults’un It Comes at Night filmi bunun en iyi örneklerinden biridir. 2.35:1 oranında çekilen filmde kabus sahneleri için 2.75:1 oranını kullanan Shults, film sona yaklaşırken izleyiciye fark ettirmeden ama derinden hissettirerek çerçeveyi 3:1 oranına kadar getirir. Gerçek artık kabusa dönüşmüştür.

Tabii karakterin eliyle tutup bu oranı genişlettiği ve izleyicide de bir rahatlama hissi yarattığı Mommy gibi bu geçişi belirgin bir şekilde yapan filmler de vardır.

Fandor’un çerçeve oranı kullanımını filmlerden örnekler ile açıkladığı video essay’i buradan izleyebilirsiniz.

Kaynak: Fandor

Daha yazı yok.
Filmloverss.com size daha iyi hizmet sunmak için çerezleri kullanır. Sitede gezerek çerezlere izin vermiş sayılırsınız. Ayrıntılı bilgi close-cookie-information