Advertisement


Ses ve müzik, varoluşundan bu yana sinema filmlerinin simbiyotik ilişki kurduğu çok önemli bir anlatı unsuru olmuştur. Sessiz sinema yıllarında dahi film gösterimleri sırasında gerçekleştirilen canlı performanslarla filmlerin spesifik sahneleri müzikle birleştirilir, izleyicinin bir duyusuna daha hitap etmek suretiyle, onda duygu uyandırmak hedeflenirdi. Bu parçalar kimi zaman filmlere özel bestelense de, kimi zaman da izleyicilerin konser salonlarından aşina olduğu parçalar olurdu.

Sesli filmler dönemine geçiş sonrasında da filmler için yapılan besteler aslında devam eder, ancak hâlihazırda var olan bir parçanın herhangi bir filmin bir sahnesinde kullanılması, çok sonra gerçekleşen bir anlatım yoludur. Filmin çekimleri sırasında, oyuncuların performe ettiği ya da karakterlerin de bizim gibi işittiği parçalarla gerçekleşir evvela bu durum (ki buna diegetic müzik kullanımı ismi verilmiştir). Sadece seyircinin duyduğu ve anlatının bir parçası hâline gelen parçalar (non-diegetic müzik kullanımı) ise sinemaya çok daha geç dâhil olur. Film yapım terminolojisinde temp track olarak da isimlendirilen bu parçalar, daha önceden yazılmış ve söz konusu film için bestelenmemiş parçaların, filmdeki atmosferi güçlendirmek, sahnedeki duygusal etkiyi yükseltmek için kullanılan parçalardır. Günümüzde Quentin Tarantino, Paul Thomas Anderson, Jim Jarmusch gibi yönetmenlerin ya da Avrupa sineması dâhilinde Pedro Almodóvar gibi isimlerin filmlerinin spesifik sahnelerinde yer verdiği müzikler, hem filmin hem de o şarkının anlamını sonsuza dek değiştirir.

Perdede Tanıdık Melodiler: Yabancı Filmlerde Duyduğumuz Türkiye’den Şarkılar

Zaman zaman yabancı filmlerde Türkiye’den melodilere de rastlarız yukarıda bahsettiğimiz düstura uygun biçimde kullanılan hâlleriyle. Yabancı bir dilde çekilmiş ancak Türkiye’de geçen filmlerde bu melodileri duymak şüphesiz çok şaşırtıcı değildir, lakin Türkiye’yle herhangi bir alakası olmayan hikâyeler içinde de tanıdık bir melodiyi işitmek mümkün olabiliyor. Bunun en ilginç, en sıradışı örneklerinden biri, Michele Soavi’nin yönettiği ve başrolünde Rupert Everett’in rol aldığı 1994 yapımı korku filmi Mezarcı – Dellamorte Dellamore’de, o dönem Türkiye’de de büyük bir hit’e dönüşen Sezen Aksu parçası Hadi Bakalım’a denk gelmiş olmamızdır. Filmin en heyecanlı ve en ürkütücü sahnelerinden birinde yer alan Hadi Bakalım, Türkiye’den izleyiciler için filme konsantre olmayı zorlaştıran bir unsurdur şüphesiz. Türkiye’den melodilerin diegetic biçimde filmdeki karakterler tarafından da duyulduğu bir başka filmse Tony Gatlif imzalı Vengo’dur. Müzisyen Kudsi Erguner filmin soundtrack’inde yer alan El Moro ve Buleria adlı parçalara neyiyle âdeta can suyu verir. Claire Denis’nin imzasını taşıyan ve 90’ların en iyi filmlerinden biri olan İyi İş – Beau travail’da Tarkan’ın Şımarık adlı parçasına rastlarız yine bir başka örnek olarak. Sadece filmlerde değil, dizilerde de Türkiye’den melodilere denk gelmek mümkündür şüphesiz.

Türkiye’den melodiler duymaya alıştığımız, yabancı ülkelerde kariyer inşa eden yönetmenlerin filmleri de mevcut elbette. Ferzan Özpetek’in filmlerinde Yasemin Sannino’yu (Cahil Periler – Le fate ignoranti) ve başta Karşı Pencere – La finestra di fronte olmak üzere birçok eserinde parçalarına yer verdiği Sezen Aksu’yu işitmek mümkündür. Sezen Aksu parçalarına ve Türkiye’den melodilere Almanya’da çektiği filmlerinde yer veren yönetmenlerin başında gelen bir diğer isimse Fatih Akın’dır. Akın, Sezen Aksu haricinde Yusuf Taşkın, Müzeyyen Senar gibi isimlerin parçalarına da filmlerine yer vermiştir. Yine bir başka nefis örnek de Avrupa sinemasının büyük ustalarından Federico Fellini’nin 1969 yapımı filmi Satyricon’da yer alır. Orhan Veli’nin İçinde adlı şiiri İlhan Mimaroğlu’nun deneysel bestesi ve Güngör Mimaroğlu’nun yorumuyla filmin bir sahnesinde kulaklarımıza çalınır.

Biz de bu haftaki Spotify listemizi, yabancı filmlerdeki tanıdık melodilere, farklı dillerde, farklı kültürlerde çekilen bu filmlerde yer alan Türkiye’den şarkılara ayırdık. Keyifli dinlemeler!


Daha yazı yok.
Filmloverss.com size daha iyi hizmet sunmak için çerezleri kullanır. Sitede gezerek çerezlere izin vermiş sayılırsınız. Ayrıntılı bilgi close-cookie-information