Dünya tarihinde, insanlığı ileri taşıyan deneylerin yanı sıra, büyük tartışmalara yol açan psikolojik, sosyolojik ya da medikal pek çok deneyin varlığından da bahsetmek gerekir. Sonu kötü biten deneyler bir kenara, katılımcıların olumsuz etkilendiği yahut elde edilen sonuçlardan insana dair korkutucu sonuçların elde edildiği deneyler de günümüzde dahi tartışılmaya devam ediyor. Sinema, sıklıkla deneyleri konu eden bilimkurgular, gerilim filmleri ve dramlara ev sahipliği etmeye devam etse de birçoğunun kurgusal deneyler içerdiğini görmek mümkün. Bu sebeple, bir hapishaneden bir okula, bir akıl hastanesinden Nazi kampına farklı ortamlarda insanlar üzerinde yapılan deneylerin konu edildiği 6 çarpıcı filmi sizler için derledik.

Hikâyesi Gerçek Deneylere Dayanan 6 Çarpıcı Film

Ilsa, She Wolf of the SS (1975)

Don Edmonds’ın yönettiği, istismar sinemasının bir alt türü olduğunu söyleyebileceğimiz nazisploitation’ın bir örneği olan Ilsa, She Wolf of the SS; bir Nazi esir kampının yöneticisi konumunda olan Ilsa’yı takip ediyor. Ilsa,  kadınların erkeklerden daha iyi askerler olabileceklerini, acıya daha dayanıklı olduklarını, dolayısıyla daha yüksek rütbelerde görevlendirilmeleri gerektiğini kanıtlamak için bir takım bilimsel deneyler yapmaktadır. Bu pek de masum olmayan deneylerin yanında, Ilsa her gece bir erkek tutsağı seçer, ona cinsel saldırılarda bulunur ve sonrasında hadım eder. Ilsa, She Wolf of the SS ‘in doğrudan gerçek bir deney üzerinden bir şekillenen bir film olduğunu söyleyemeyebiliriz belki ama yine de Ilsa karakteri, Nazi kamplarında görev yapmış, yaşattıkları dehşetle tanınan gerçek kişiler Ilse Koch ve Irma Grese’den ilham alarak yaratılmıştır. Ve belki daha önemlisi filmin başında “İzlemek üzere olduğunuz film, belgelenmiş gerçeklere dayanmaktadır. Bu vahşi eylemler Hitler’in Üçüncü Reich’ındaki bazı özel toplama kamplarında ‘tıbbi deneyler’ adı altında gerçekleştirilmiştir.” ibaresi perdeye yansır.

Das Experiment (2001)

Oliver Hirschbiegel’in yönettiği ve Stanford hapishane deneyinden -diğer adıyla Zimbardo olarak bilinen deney- esinlenilmiş bir film olan Das Experiment, bir oyun gibi başlayıp izleyiciyi insanın iktidar sahibi olma ve şiddet güdüleri arasında oldukça rahatsız edici bir yolculuğa çıkarıyor. Peki neydi bu Stanford hapishane deneyi? 1971’de Philip Zimbardo tarafından gerçekleştirilen deney, bir grup öğrencinin rastgele gardiyan ve mahkum olarak ikiye ayrılmasının ardından deneklerin okulun bodrum katındaki sahte hapishaneye yerleştirilmesiyle gerçekleştiriliyor ve öğrencilerin davranışları gözlemleniyor. Deney 6. gününde kontrolden çıkması sebebiyle yarıda kesiliyor ve birçok mahkum duygusal travma geçirirken gardiyanların bir kısmı ise gerçek sadistik eylem sergilemekten yargılanıyor. Bu deneyin sinemaya uyarlanmasıyla da izleyiciye, insanın değişiminin ya da hep olduğu kişiye dönüşümünün dehlizlerinde rahatsız edici bir yolculuğa çıkma imkânı sunulduğu söylenebilir.

Die Welle (2008)

Üçüncü Hare isimli bir deneyi konu alan Die Welle adlı romandan uyarlanan film, deneyi modern günümüz Almanya’sına uyarlayarak izleyici karşısına çıkarıyor. En demokratik toplumlarda bile faşizmin yeniden canlanabileceğini öngören Üçüncü Hare ya da diğer adıyla Üçüncü Dalga deneyi, Ron Jones adlı bir tarih öğretmeni tarafından “Mukayeseli Dünya Tarihi” dersinin bir bölümü olarak Nazi Almanyası konusunda lise öğrencileri üzerinde gerçekleştirildi. Die Welle filminin yönetmen koltuğunda Dennis Gansel yer alırken senaryosunda Gansel’in yanında Peter Thorwarth ismini görüyoruz. Film bir lisede gerçekleşen ‘öğretici’ bir deney ile başlıyor. Faşizm konusunu işleyecek olan bir sınıfta derse başlayan öğretmen Rainer Wenger, Nazi Almanyası’ndan söz etmeye başladığında öğrencilerin Almanya’da bir daha böyle bir yönetim biçiminin hakim olamayacağını ve kendilerinin her şeyin farkında olduklarını belirtmelerinin üzerine öğretmen, faşizmi bir ders olarak anlatmaktansa aşama aşama deneyimleme/deneyimletme yolunu seçer.

Experimenter (2015)

Hannah Arendt’in Kötülüğün Sıradanlığı tezini doğrulayan nitelikte bir deney olan Milgram deneyi, bireyin kendisine verilen emirlere belirli şartlar altında ne kadar insanlık dışı olursa olsun itaat etmeye eğilimini olduğunu gözler önüne serer. Kendi adıyla anılan deneyin yaratıcısı olan Stanley Milgram’ın hayatına bir bakış atma imkânı sunan Experimenter, aynı zamanda insanın kendi içindeki kötülüğün üst mercilerin üzerine atılabiliyor olmasının yanında tamamen içsel kötülükten bağımsız üniformayla gelen bir itaat hâlinin de varlığını kanıtlıyor. Experimenter filminin yönetmen koltuğunda  Michael Almereyda otururken filmin oyuncu kadrosunda  John Palladino, Anthony Edwards, Jim Gaffigan ve Winona Ryder gibi isimler bulunuyor.

The Stanford Prison Experiment (2015)

Kyle Patrick Alvarez’in yönetmen koltuğunda oturduğu The Stanford Prison Experiment, 1971 yılında yapılmış, daha önce Das Experiment filmine de konu olmuş gerçek bir deneyi merkezine alıyor. Bu deneyin temeli, Stamford Üniversitesi’nin psikoloji binasının bodrumunda kurulmuş sahte bir hapishaneye 24 tane erkek öğrencinin seçilmesi ve bunların rastgele bir şekilde mahkum ya da gardiyan rollerine atanmasına dayanır. Amaç ise gerçekte suçlu ya da güvenik görevlisi konumunda olmayan bireylerin bu roller altında nasıl davranışlar sergileyeceğinin incelenmesidir. Normalde iki hafta sürmesi beklenen deney, şartların kontrolden çıkması sebebiyle altı gün sonunda iptal edilmiştir. The Stanford Prison Experiment filmi de insan doğasına dair çok güçlü doneler sunan bu deneyin yarattığı dehşeti başarıyla sinemaya aktarıyor.

Three Christ (2017)

1950’li yıllarda aynı akıl hastanesinde kendilerinin İsa olduğunu iddia eden üç ayrı kişinin tedavisi için bir deney yapılır. Dr. Milton Rokeach’in bu deneyi çerçevesinde kendisinin İsa olduğunu iddia eden üç kişi bir araya getirilip sürekli olarak birbirleriyle yüzleştirilirse kendilerinden şüphe edebilecekleri ve İsa oldukları iddiasından vazgeçebilecekleri ileri sürülür. Beklendiği gibi gitmeyen ve şiddetli tartışmalarla sanrıların ortasında bir karmaşaya dönüşen deneyin konu edildiği Three Christ filmi de bu deneyi konu eder. Film 2017 yapımı ve yönetmen John Avnet imzalı olmasının yanı sıra Dr. Milton Rokeach’e Richard Gere hayat verir. Üç İsa’yı ise Walton Goggins, Bradley Whitford ve Peter Dinklage canlandırır.

Daha yazı yok.
Filmloverss.com size daha iyi hizmet sunmak için çerezleri kullanır. Sitede gezerek çerezlere izin vermiş sayılırsınız. Ayrıntılı bilgi