Savaş ortamında 1943 yılında gösterime giren, yönetmenliğini Michael Curtiz’in yaptığı ve başrollerini Humphrey Bogart, Ingrid Bergman ve Paul Henreid’in paylaştığı Casablanca, eski bir aşk hikâyesinin savaş atmosferinde yeniden alevlenişinin öyküsünü anlatıyor. Ülkesinden sürülen Rick Blaine, Casablanca’da açtığı gece kulübüne gelen eski aşkı Ilsa’yı gördüğünde bir anda eski günlerin, aslında o kadar da geride kalmadığını fark ediyor. Ilsa’nın eşi ve Çek direniş örgütünün lideri Victor Laszlo’nun tutsak olduğu Nazi kampından kaçarak Casablanca’ya gelmesinin ardından ise Rick, savaş ortamında kendini korumak için takındığı tarafsız tavrı bir kenara bırakmak zorunda kalıyor. Curtiz filmde Rick, Ilsa ve Victor arasındaki ilişkiyi anlatırken aşkı fedakârlık üzerinden tanımlıyor. Tüm olanların arka planında ise savaş ortamının politik mücadeleleri gözlemleniyor. Casablanca hakkında bilinmesi gereken 15 detayı sizler için derledik.

Casablanca Hakkında Bilinmesi Gereken 15 Detay

Film Bir Tiyatro Oyunundan Uyarlandı

Film 27 yaşında bir İngilizce öğretmeni olan Murray Burnett ve senarist Joan Alison’ın 1940 yılında yazdığı Everybody Comes to Rick’s adlı tiyatro oyunundan uyarlandı. 7 Aralık 1941’de Japonya’nın Pearl Harbor’a gerçekleştirdiği saldırının ardından Amerika Birleşik Devletleri resmi olarak II. Dünya Savaşı’na girmişti. Ertesi gün Warner Bros. prodüksiyona girmemiş olan tiyatro oyunu Everybody Comes to Rick’s’i beyazperdeye uyarlamak üzere değerlendirmeye aldı. Zamanlama dolayısıyla tüm film stüdyoları vatanseverlik temasını öne çıkaran yapımlar çekme arayışındaydılar. Everybody Comes to Rick’s de tam olarak bu ihtiyaca karşılık verecek nitelikteydi. İki hafta sonra Warner Bros. yöneticilerinden Hal B. Wallis oyundan uyarlanacak filmi çekmeye karar verdi. John Cromwell’in 1938 yapımı Algiers isimli filminin başarısından ilham alan Warner Bros. oyunu beyazperdeye Casablanca ismi ile uyarlamaya karar verdi.

Filmde İşgal Dönemi de İşlenecekti

Casablanca’nın 8 Aralık 1942’de Müttefikler tarafından işgal edilmesinden sonra stüdyo yöneticileri henüz vizyon için hazır olmayan filmin işgal sürecini de ele alması yönünde bir teklifte bulundular. Ancak Warner Bros. şefi Jack L. Warner, işgalin tek başına bir film olabilecek kadar geniş bir konu olduğunu düşündüğünden bu teklife itiraz etti. Warner, filmin ana öyküsünün savaş öncesi bir atmosfer gerektirdiğine inanıyordu. Ancak Warner da en sonunda pes etti ve kapanış sahnesinde Rick’i canlandıran Humphrey Bogart ve Louis Renault’ı canlandıran Claude Rains arasında işgale dair bir diyalog geçmesine karar verildi. Ancak Claude Rains, çekim için stüdyoya gelemeden yapımcılardan David O. Selznick filmin ilk hâlini izlemiş ve Jack L. Warner’ı filmi bu şekilde yayınlaması için ikna etmişti bile.

Açılış Sahnesindeki Küre

Filmin açılış sahnesinde görünen küre harita, II. Dünya Savaşı öncesi ve sırasında dünya çapında politik ve ekonomik gücü elinde bulunduran Üçüncü Reich Almanyası, Japon İmparatorluğu ve Britanya İmparatorluğu’nun sınırlarını gösteriyor.

Savaş Şartlarının Etkileri

Rick’in gece kulübü, film için inşa edilen tek orijinal set. Dönemin savaş şartları ve ekonomik sıkıntılar sebebiyle filmin çekildiği diğer tüm setler Warner Bros.’un eski prodüksiyonlarından kalan parçaların yeniden değerlendirilmesi ile oluşturulmuş.

Bogart ve Bergman Arasındaki Boy Farkı

Film boyunca Humphrey Bogart ve Ingrid Bergman arasındaki boy farkı sürekli değişiyor. Bunun sebebi Bergman’ın aslında Bogart’tan birkaç santim daha uzun olması. Filmde Rick’in Ilsa’dan daha uzun olduğu izlenimini vermek amacıyla ayakta durdukları sahnelerde Bogart tahta bloklar üzerinde duruyordu. Oturdukları sahnelerde ise Bogart yastık üzerinde oturuyordu. Bazı sahnelerde de Bergman’dan hafif kambur durması istendi.

Madonna’nın Yeniden Çevirim Projesi

2000’li yılların başında Madonna, Casablanca’yı yeniden çekmek üzere pek çok stüdyoya teklifte bulundu. Madonna Ilsa Lund’u kendi canladırmak istiyor, Rick Blaine rolü içinse Ashton Kutcher’ı düşünüyordu. Ancak teklifte bulunduğu stüdyolardan hiçbiri bu teklifi kabul etmedi. Teklifi reddeden stüdyolardan biri ise filmin “dokunulmaz” olduğu gerekçesiyle yeniden çekim fikrine sıcak bakmıyordu. Sonunda Madonna projeyi iptal etmeye karar verdi.

Filmde Açıklanmayan Detay

Rick’in Amerika’ya dönmeme sebebi filmde hiçbir zaman açıklanmıyor. Filmin senaristlerinden Julius J. Epstein bunun sebebini “Abim (Philip G. Epstein) ile birlikte Rick’in neden Amerika’ya dönemediğine dair bir sebep bulmaya çalıştık. Ancak bulduğumuz hiçbir sebep yeterli gelmedi. Sonunda hiçbir sebep göstermemeye karar verdik.” şeklinde açıkladı.

Casablanca Konferansı’ndan Sonra Yapılan Gösterim

Kuzey Afrika’nın 1942 yılında İngiliz ve Amerikan güçleri tarafından işgal edilmesi ve 1943 yılında gerçekleşen Casablanca Konferansı gibi etmenler filmin başarısını oldukça olumlu etkiledi. Dönemin ABD başkanı Franklin D. Roosevelt, Casablanca Konferansı’ndan döndüğünde filmin Beyaz Saray’da gösterilmesini istedi.

Bir Sembol Olarak Su Şişesi

Filmde Yüzbaşı Louis Renault’nun Vichy markalı su şişesini çöpe attığı sahne, Renault’nun Alman kontrolü altındaki Vichy Fransası’nı reddedişini sembolize ediyor.

Ingrid Bergman ve Paul Henreid Tereddütlüydü

Ilsa Lund’u canlandıran Ingrid Bergman ve Victor Lazslo’yu canlandıran Paul Henreid başta filmde yer almak istemediler. Bergman filmin başarısız olacağını düşünüyordu ve Sam Wood’un 1943 yapımı Çanlar Kimin İçin Çalıyor – For Whom the Bell Tolls filminin kariyeri için daha yararlı olacağına inanıyordu. Ancak Casablanca’nın çekimlerinin bitiş tarihinin belli olmasının ardından her iki filmde birden yer alabileceğini fark eden Bergman, Casablanca’yı geri çevirmedi. Paul Henreid ise Casablanca’dan önce Bette Davis ile birlikte Aşk Yolcuları – Now Voyager’da başrol oynamıştı. Casablanca’da Ingrid Bergman, Humphrey Bogart ve Claude Rains gibi isimlerin gölgesinde kalacağından endişeleniyordu. Ancak daha sonra teklifi kabul etmeye karar verdi.

Tarihte La Marseillaise’in Önemi

Filmde Victor Laszlo’nun orkestrayla birlikte La Marseillaise’yi söylediği sahne Jean Renoir’ın 1937 yapımı Harp Esirleri – La Grande Illusion filminde Alman savaş tutsağı kampında tutulan Fransız askerlerinin başkaldırı amacıyla birlikte şarkı söyledikleri sahneden ilham alınarak çekildi. La Marseillaise 1792’de Fransa’nın Avusturya’ya savaş açmasının ardından Claude Joseph Rouget de Lisle tarafından Chant de Guerre pour l’Armée du Rhin – Rhine Ordusu’nun Savaş Şarkısı orijinal adıyla bestelenmişti. Filmde La Marseillaise ile bastırılmak istenen Alman şarkısı ise Almanların Fransızları bozguna uğratışını anlatan Die Wacht am Rhein – Rhein’ı Seyir. Bu şarkı özellikle II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası’nın resmi olmayan marşı olarak görülüyordu.

Senaryoda Belirsizlik

Filmin son sahnesinin çekildiği güne dek kimse Ilsa’nın Rick’le mi kalacağını yoksa Laszlo’yla mı gideceğini bilmiyordu. Çekim sürecinde Ingrid Bergman Michael Curtiz’e karakterinin hangi adama âşık olduğunu sordu ancak Curtiz ona “her ikisi de olabilirmiş gibi” oynamasını söyledi. Senaristler, Ilsa’nın Rick’le kalma ihtimalini de tartışmış ancak daha sonra vazgeçmişlerdi. Ana kaygı, Ilsa’nın aslında Rick’e âşık olmasına rağmen Laszlo ile gitmeye karar verdiğinin ekrana doğru şekilde yansıtılmasıydı. Bu amaca ulaşılana dek final sahnesi defalarca kez yeniden yazıldı.

Almanya’da Filme Sansür Uygulandı

Nazi karşıtı teması sebebiyle film savaşın bitiminin ardından 1952 yılına dek dönemin Batı Almanya’sında gösterime girmedi. Bu tarihten sonra gösterime girdiğinde ise ağır şekilde sansüre uğradı ve filmden nazizme dair tüm referanslar kaldırıldı. Filmin sansürlü versiyonu orijinalinden 25 dakika daha kısaydı ve kalan kısımdaki bazı cümleler de dublajla değiştirilmişti. Bu versiyonda Victor Laszlo, Interpol’den kaçan Norveçli bir atom fizikçisine dönüştürülmüştü. Filmin orijinal hâli ise Almanya’da ancak 1975’te gösterime girebildi.

Kadrajda Ingrid Bergman’ın Yeri

Ingrid Bergman sol profilinin sağ profiline göre daha güzel olduğunu düşünüyordu. Bu sebeple filmde çoğunlukla solundan çekim yapılmasını istedi. Bergman yer aldığı sahnelerin büyük çoğunluğunda kadrajın sağ tarafında kalıyor ve sol tarafa doğru bakıyor. Ancak Paul Henreid ve Humphrey Bogart ile birlikte çektiği sahnelerde, Rick, Ilsa ve Laszlo arasındaki ilişkinin dinamiğinin ekrana doğru yansıtılabilmesi amacıyla Bergman, Bogart ve Henreid’in arasında duruyor.

Bir Sahne Neredeyse Kesiliyordu

Ilsa’nın Paris’te Rick’le birlikteyken aslında Laszlo ile evli olduğunu söylediği sahne evli bir kadının başka biriyle ilişki yaşaması fikrinin ahlaki açıdan uygunsuz olduğu gerekçesiyle neredeyse filmde yer almayacaktı. Ancak filmde daha sonra Laszlo’nun o dönemde ölü bilindiğinin hatırlatılması, sahnenin filmde kalmasını sağladı.

 

Daha yazı yok.
Filmloverss.com size daha iyi hizmet sunmak için çerezleri kullanır. Sitede gezerek çerezlere izin vermiş sayılırsınız. Ayrıntılı bilgi