12 Monkeys, 1995 yapımı Terry Gilliam filmidir. Film, insan türünün sona ermek üzere olduğu yakın bir gelecekte salgına sebep olan olayları araştırması için zamanda yolculuk yaparak geçmişe gönderilen James Cole (Bruce Willis)’un yaşadığı süreci konu alır. Gilliam’ın önceliği duygu ve düşüncelerimizle oynayarak James Cole’un akıl hastası mı yoksa gerçek bir zaman yolcusu mu olduğu yönünde bizleri düşündürmek olsa da film, bundan çok daha fazlasın sahiptir.

***Bu yazı 12 Monkeys filmi hakkında keyif kaçırıcı detaylar (spoiler) içerir.***

12 Monkeys Hakkında Mutlaka Bilinmesi Gereken 15 Detay

Bir Başyapıt La Jetée’den Uyarlama

la-jetee-filmloverss

12 Monkeys, Chris Marker’ın 1962 yapımı kısa filmi, La Jetée’den uyarlanmıştır. Tümüyle fotoğrafların art arda dizilmesiyle hazırlanan kısa film yalnızca 12 Monkeys’in esin kaynağı değil, kendinden sonra gelen birçok bilimkurguya (Memento, Dark City, The Matrix, Inception ve The Bourne Identity vs.) da öncüdür. Burada, enteresan olan noktalardan bir tanesi, Terry Gilliam’ın filmin vizyona girdiği dönemde verdiği röportajlarda La Jetée’yi sonuna kadar izlemediğini söylemesidir. Bu söylemin kağıt üzerinde olabilme ihtimalinden söz etmek mümkün olsa da her iki filmi de izleyince, sonuna kadar izlendiğinde filmin senaristleri David Webb Peoples ve Janet Peoples’ın seyrettiğini ve bu durumda Terry Gilliam’ın söyleminin çok da geçerli olmadığını söyleyebiliriz.

Vertigo – La Jetée – 12 Monkeys

12-monkeys-referans-filmloverss

1958 yapımı Hitchcock başyapıtı Vertigo, Chris Marker’ın favori filmidir-birçok röportajında bunu dile getirir. Bu, öncelikle La Jetée’de dolayısıyla da 12 Monkeys’de bolca hissedilir. Bu, bir hissiyattan öte dolaylı ve dolaysız olmak üzere türlü esinlenmeler ve göndermeleri de içinde barındırır, her iki filmin de. Hafızanın değişkenlik göstermesi ve/veya silinmesi, başka bir zamanda ya da başka bir boyutta aynı veya farklı bir kimlikle yer alması gibi kavramların yanı sıra özünde aşk barındıran bu yapımların birbirlerini etkilemesinin yanı sıra, daha spesifik bir örnek verebileceğimiz şekilde sekans sekans da birbirlerinden izler taşıyan bölüme vardır. La Jetée’de Vertigo’dan esinlenerek yazılmış ve çekilmiş bir sekans varken, 12 Monkeys’de ise Vertigo’da yer alan bu sekans, James Cole (Bruce Willis) ve Kathryn(Madeleine Stowe)‘in sinemaya gittiği bölümde beyazperdede gösterilmektedir.

“I see dead people”

see-dead-people-filmloverss

“Bruce Willis’in rol aldığı filmlerden hatırladığınız en ünlü replik nedir?” minvalinde bir anket yapılsa, “I see dead people” (Ölü insanlar görüyorum) çok ciddi bir oy alacaktır; bu repliğin kaynağı olarak ise 1999 yapımı The Sixth Sense’de Haley Joel Osment’ın canlandırdığı Cole Sear karakterinin sözleri gösterilecektir. Oysa, 1995 yapımı 12 Monkeys’de bu sözlerin çok benzerini Bruce Willis’in canlandırdığı James Cole karakteri söylemiştir: “All I see are dead people,” (Tek gördüğüm şey ölü insanlar). Bu rastlantının ilginçleşmesini sağlayan diğer iki küçük detay ise, bu replikler her iki filmde de “Cole” karakterlerine yazılmış ve her iki film de Philadelphia da çekilmiş olmasıdır.

Doğu Eyalet Hapishanesi ve Sıra Dışı Hikayesi

12-monkeys-akıl-hastanesi-filmloverss

12 Monkeys’in akıl hastenesinde geçen sahneleri, birçok kaynakta tarihin ilk ve en pahalı cezaevlerinden biri olarak geçen Eastern State Penitentiary’de (Doğu Eyalet Hapishanesi) çekilmiştir. Mahkumların kendi öz benliklerini sorgulamaları için yapılmış olan bu hapishanede, sessizlik temel esaslardandı. Fakat, mahkumların göreceli olarak daha iyi bir insan olması için planlanan bu hapishanede işler beklendiği gibi gitmemiş ve mahkumların birçoğu aklı dengesini yitirmiştir. Bir diğer yandan, bu konuyla ilgili farklı kaynaklar farklı bilgiler paylaşsa da mahkumların kurallara uymadığı taktirde ciddi şekilde cezalandırıldığı da kulaktan kulağa hâlâ dolaşır. Konuyla ilgili google’ladığımızda hapishanenin nam salmasını sağlayan birçok paranormal olayın yaşandığına dair ortaya atılan teorileri de görmek mümkün.

Filmde Geçmeyen Gelecek: 2035

12-monkeys-gelecek-filmloverss

Film süresince gelecekte geçen hiçbir sahnede hangi yılda olduğumuz belirtilmemiştir. Bu konuda filmin senaryosunu okuduğumuzda da net bir tarih bulmak mümkün değil. Fakat, Terry Gilliam’ın açıklamalarına ve filmin sinopsisine baktığımızda bu bölümlerin 2035 yılında geçtiğini görürüz. Film süresince 1914, 1918, 1990, 1996 ve 2035 yıllarında yaşanan olayları izleriz.

Zaman Yolcusu Bruce Willis

12-monkeys-bruce-willis

12 Monkeys, Bruce Willis’in zamanda yolculuk ettiği, hatta kendi çocukluğu/gençliğiyle karşılaştığı üç filmden ilkidir. Diğer iki film The Kid (2000) ve Looper (2010)’dur.

Batboy

batboy-filmloverss

James’in, Jeffrey Goines (Brad Pitt) yardımıyla akıl hastanesinden kaçmaya çalıştığı bölümde güvenlik görevlilerinden biri gazete okumaktadır. Gazetenin manşetinde ise 1990’ların başında bir mağarada bulunduğu iddia edilen kurgusal karakter “batboy” bulunmaktadır. Bu haber daha sonra müzikal olarak sahneleniyor.

Fourteen Bears in Summer and Winter’den Esinlenen Battaniye

12-monkeys-yatak-sahnesi-filmloverss

James Cole, gelecek zamanda geçen bir sahnede hastane odasında uyanır. Bu sahnede Cole’un üzerinde bir battaniye vardır. Bu battaniye rastgele seçilmiş bir battaniye değildir. Üzerindeki görseller Evelyn Scott’ın 1963 yılında yayımlanan Fourteen Bears in Summer And Winter isimli çocuk kitabının bir bölümüdür.

The Andromeda Strain’den Alınan Televizyon Haberi

andromeda-strain-filmloverss

Film süresince, hayvan hakları ve hayvanlar üzerinde uygulanan deneylerle ilgili birçok detay yer alır. Nitekim, 12 Monkeys’e türcülük üzerinden birçok okuma yapmak da epey mümkündür. Bu okuma yapılabilecek bölümler arasında -özellikle gelişme bölümünde, son derece sert sekanslar da yer almaktadır. Karakterlerin, televizyonda gösterilen deneyleri izlediği bir bölümde televizyonda The Andromeda Strain (1971) filminden maymunun görüldüğü bir sahne yer alır. The Andromeda Strain’de de bir grup bilim insanı, tüm dünyaya yayılmak üzere olan bir virüsü araştırır.

Geçmişte Yaşananlar Gerçekten Değiştirilebilir mi?

(Bu madde filmle ilgili önemli keyif kaçırıcı detaylar (spoiler) içerir.)

12-monkeys-bruce-willis-filmloverss

Filmin ilk bölümlerinde, Cole’un zamanda yaptığı yolculukların bilgi toplamak amacıyla yapıldığı dile getirilse de, ilerleyen bölümlerde bu yolculukların geçmişi değiştirmek gibi ulvi bir amaç doğrultusuna evrildiği görülür. Fakat, filmin son bölümünde Cole’un eline bir diğer zaman yolcusu tarafından verilen silah ile öğreniriz ki, değiştirilmek istenen geçmiş değildir; olayların nasıl geliştiği ve gelecekte liderlik eden isimlerin bunlardan nasıl faydalanabileceğidir. Öyle ki, Cole’un vurulmasına sebep olan anın planlanmasının amacı, Cole’un geçmişte kalarak yaşananları değiştirmeyi engellenmesidir.

Universal Stüdyoları’nın Filmi Kabul Etmesi

12-monkeys-universal-filmloverss

Terry Gilliam senaryoyu okuduğunda bir önceki filmi Brazil ile büyük benzerlikler taşıdığını görür ve bundan çok etkilenir. Filmi çekebilmek için stüdyolarla görüşen Gilliam, Universal’ın filmi çekmeyi kabul etmesine inanamaz. Filmi, çekebilmenin çok zor olduğunu düşünen Gilliam, büyük stüdyoların hiçbirinin bu filmi çekmek için hevesli olacağını tahmin etmemiştir. Filmin toplam bütçesi ise $29,000,000 olarak açıklanmıştır.

Bruce Willis ve Brad Pitt’in Ücretleri

brad-bruce-filmloverssFilm çekildiği sırada Bruce Willis, Amerika’nın en yüksek ücret talep eden aktörlerinden biridir. Ancak, Terry Gilliam’ın filminde yer alabilmek için oldukça düşük bir ücreti kabul eder ve bu filmden hak ettiği ücreti, o dönem kendisine ödenen ücretlerin yanında çok düşük olmasına rağmen, uzunca bir süre alamaz. Ne zaman ki film vizyona girer, yapımcılar kendilerine düşen payı alır Bruce Willis’in payı da o zaman ödenir. Brad Pitt için ise durum biraz daha farklıdır. O zaman, gelecek vadeden bir oyuncu olan Pitt, 12 Monkeys’in çekildiği dönem Interview with the Vampire’da yeni rol almış hemen ardından ise kariyerinde yükselişe geçmeye başlamıştır. Nitekim, Brad Pitt de 12 Monkeys’de kariyerinin en düşük ücretlerinden birini almıştır.

Görüntü Yönetmeni Roger Pratt’in İsminin Geçtiği Sahne

roger-pratt-12-monkeys-filmloverss

Filmin bir bölümünde radyoda “Roger Pratt bildiriyor” diye başlayan bir haber başlar. Burada bahsi geçen Roger Pratt, aslında filmin görüntü yönetmeninin ismidir. Brazil’de de Terry Gilliam ile çalışan Pratt, Tim Burton’ın çektiği Batman filminin yanı sıra 2000’lerde Harry Potter serisinden; Harry Potter and the Goblet of Fire ve Harry Potter and the Chamber of Secrets filmlerinin de görüntü yönetmenliğini yapmıştır.

Terry Gilliam’In Nick Nolte & Jeff Bridges Israrı

brad-pitt-12-monkeys-filmloverss

Terry Gilliam, stüdyoya James Cole’u canlandırması için Nick Cole, Jeffrey Goines’u canlandırması için Jeff Bridges ile anlaşılmasını istediği yönünde ciddi bir baskı yapar. İkilinin çok iyi bir uyum yakalayacağını düşünen Gilliam, tüm ısrarlarına rağmen bu konuda başarılı olamaz. Ancak, ortaya çıkan sonuca bakacak olursak; stüdyonun Bruce Willis ve Brad Pitt tercihlerinin de kötü olduğu söylenemez.

Blueberry Hill ve Valley of the Yosemite

Albert-Bierstadt-Valley_of_the_Yosemite-filmloverss

James Cole’un gelecekte bir resim bakarak uyandığı sahnedeki sanat eseri Albert Bierstadt tarafından çizilen Valley of the Yosemite’dir. Aynı sahnede doktorlar Blueberry Hill şarkısını söyler. Bu şarkıyı geçmişte Joe Cole radyodan dinler.

Daha yazı yok.
Filmloverss.com size daha iyi hizmet sunmak için çerezleri kullanır. Sitede gezerek çerezlere izin vermiş sayılırsınız. Ayrıntılı bilgi