Tanrısal bakış açısı edebiyatta yoğun olarak kullanıldığı gibi sinemada da tahmin ettiğimizden çok daha sık karşımıza çıkıyor. Tanrısal (ilahi) bakış açısıyla tanımlanmak istenen, izleyiciye ya da okuyucuya tanrısal özellikler atfedilmesi. Bu tanrısal özellikler karakterlerin farkında olmadığı olay örgülerini halihazırda izleyicinin bilebilecek olmasından geçiyor. Bir izleyici olarak karakterin asla içinden çıkamadığı sorunlarının nedenini ya da çözümünü biliyorsak bu, yönetmenin izleyicisini tanrısal bakış açısına konumlandırmış olmasından kaynaklanıyor.

Martin Scorsese’nin sinemasında tanrısal bakış açısını daha çok teknik anlamda nasıl kullandığına değinmeden önce bahsettiğim bu bakışın Doğu ve Batı kültürlerinde nasıl farklılaşabildiğinden de kısaca bahsetmek istiyorum.

Resim sanatının, özellikle Rönesans döneminin, en önemli noktalarından biri resimlerin belirli bir perspektife göre çizilmiş olmasıdır. Sinema da tanrının yukarıda olduğunu kabul ederek tanrısal bakış açısını yukarıda konumlandırır elbette yine belirli bir perspektif dahilinde. Sinemada perspektiften kurtulmak çok da mümkün olmasa da bu perspektif durumu bireyselliği de beraberinde getirir.

Biraz daha açıklayabilmek adına Doğu tarafında tanrısal bakış açısının nasıl sunulduğunu örneklemek istiyorum. Bunun için elbette dini kısıtlamalar sebebiyle elimizde yalnızca minyatür sanatı var. Minyatür sanatındaki çizimlerde herhangi bir perspektif görmek çok da mümkün değildir. Bir alandaki her yer ve herkes benzer büyüklüklerde yer kaplayabilir daha uzak ya da daha yakın olması Batı sanatındaki gibi belirli bir perspektife göre çizimlerin boyutunu belirgin bir ölçüde değiştirmez.

minyatur-filmloverss

Doğu’da tanrısal bakış açısı daha ziyade her şeyi gören ve herkese eşit mesafede olan bir konumlandırılmaya sahiptir. Batı’nın tanrısal bakış açısının ise tanrıya daha bireysel özellikler atfettiğini söylemek mümkün. Bireyi eserin merkezine koyar ve her şey bireyin bulunduğu yerden tam da onun bakış açısıyla belirlenir. Perspektifin Batı’da bireyi ne denli merkeze koyduğunu görmek için Paris’te yaşanan kentsel dönüşümü de incelemek gerekebilir. Sokaklar, caddeler büyük çoğunlukla müze, kilise gibi eserlere çıkar ve bizzat yolda duran herhangi bir bireyin bakışına göre konumlandırılmış gibidir.

Martin Scorsese: Tanrısal Bir Rol

Sinemada kullanılan tanrısal bakış açısı da bireyi merkeze konumlandırır ve her bir izleyicisine tanrısal özellikler atfeder. Günümüz modern hayatında hızla yükselen bireysellik ve etrafındaki her cismin kendisi için hazırlanmışlığını esas alan bireyler için bu tanrısal bakış açısı oldukça mühimdir. Hatta izleyiciyi herhangi bir sanat eserinde herhangi bir şeyi görmekten mahrum bıraktığınız anda tam da onu bilmek isteyecektir. Tüm bunlar modern hayatta konumlandırılışımızın bir sonucu olarak her birimizi küçük “tanrıcıklara” çevirmiştir.

Martin Scorsese, oldukça katı bir Katolik çevrede büyüdükten sonra sinemaya yöneldiğinde kendisini ilk zamanlarda suçlu hissetmiş ve bu suçluluk yönetmenin içerisinde şekil değiştirerek eserlerine dini bir sorgulama olarak yansımıştır. Filmlerinde genel anlamda dinle bir hesaplaşmasının olduğunu sezebileceğimiz Martin Scorsese, hikayelerinde bu durumun altını çizmekle kalmamış, izleyicisine atfettiği tanrısal bakışı çekim teknikleriyle de fazlasıyla kullanmıştır. İşlediği konularda da İncil’den esinlendiği söylenebilecek olan yönetmen, bazen direkt olarak dini kendisine konu edinirken bazen de alegorik bir anlatımla imalarda bulunmayı seçiyor. Örneğin, Silence ve 1988 yapımı The Last Temptation of Christ doğrudan dini merkezine alırken Raging Bull, daha alegorik bir anlatımla İncil’e atıfta bulunur.

Jorge Luengo Ruiz, yaptığı video çalışmasıyla Scorsese’nin filmlerinde kullandığı tanrısal bakış açısı çekimlerini tek tek bir araya getirmiş ve yönetmenin bu tekniği ne denli fazla kullandığını bir kez daha kanıtlamış.

Acaba sıklıkla kullandığı bu çekim tekniğiyle Martin Scorsese kendisi mi tanrısal bir rol oynuyor yoksa bu rolü oynaması için izleyicisini mi merkeze alıyor?


Daha yazı yok.
Filmloverss.com size daha iyi hizmet sunmak için çerezleri kullanır. Sitede gezerek çerezlere izin vermiş sayılırsınız. Ayrıntılı bilgi