“Why Props Matter” video-essay çalışmasından sonra karşımızda yeniden sinema tarihine kaosvari bir havası olan, mantaliteyi alt üst eden bir yerden bakan ve belli başlı kuralcıları yerle bir eden bir video karşımızda. Why Framing Matters isimli video sinema tarihini yeniden yaratıyor ve bu yaradılışı özneleşen bir nesne üzerinden, çerçeve üzerinden yapıyor. Düzeni; iyiyi, kötüyü tekrar çarkın içine soksa da farklılığı açısından farklı bir yerde duruyor video!  

FilmLoverss ailesine girdiğim zaman yazmış olduğum ilk yazı: Why Props Matter! Sinemanın tarihsel mantıksallığını yerle bir eden bir video-essay’di benim için ve bu yüzden yazdığım yazı içerisinde videoyu övmek vazifemdi. Sinema tarihinin kalıplara oturtulmuş olan yönetmen, oyuncu, senarist gibi insan merkezli tarihselliğini bu video alt üst ederek sinema tarihine filmlerdeki sessiz nesneler ile ele almıştı. Kendi cümlelerimle özetleyecek olursam: ‘Özneleşen nesnenin harikalar diyarında gezinme fırsatı veriyor Kaneria. Objelerin bir film için ne demek olduğunu, gözümüzden kaçan her detayı gün yüzüne çıkarıyor yapmış olduğu kolaj ile. Peter Jackson’ın Lord of the Rings üçlemesinde olduğu gibi bir yüzüğün filmin adını yaratmasında nasıl da dominant olması gibi ya da Robert Zemeckis’in Cast Away’inde olduğu gibi Tom Hanks ile başrolü paylaşan bir aktör olabileceğinin altını çizerek bize bu yardımcıların aslında ne kadar yükü omuzladıklarını ifşa ediyor. Hatta sadece bu yardımcıları gördüğümüzde direkt aklımıza filmin gelmesi gibi bir ulvi görevleri olduğunu hatırlatıyor. Sonuçta hangimiz uçan bir bisiklete, kesilmiş bir atın kafasına, uçan bir kaykaya veya rüzgarda havada ahenkli bir şekilde bir o yana bir bu yana savrulan poşete aşina değiliz ki?’ Objeler sayesinde ayak bastığım harikala diyarının başka bir noktasına yolculuk edeceğiz bu yazıda ve bu yolculuğun ana oyuncuları ise sınırlar olacak.

frame - 1 - filmlovers

Filmin Sınırlarında Cevher Arayışı: Why Framing Matters in Movies

Chloe Galibert-Laîné tarafından hazırlanmış olan bu video-essay Fandor Keyframe hesabından Vimeo üzerinden yayınlandı. Bu video-essay sayesinde ilk önce 2015 yılında karşılaştığımız (iyi) filmlerin bazılarını tekrar hatırladık ve hatta ne kadar değer vermemiz gerektiğini bir kez daha hatırlamış olduk. Bununla beraber bu video-essay çalışmasında filmin gözümüz tarafından yakalandığı alandaki sınırları artık görünürlük kazandı ve bu görünürlük sayesinde yeniden sinemanın alt üst edilişine tanık olduk. İçerisi ve dışarısı her zaman var olan kavramlardır. Bu kavramlar sayesinde biz ve onlar vardır, görünür olan içerisi ve korkutucu, bilinmez olan dışarısı vardır. Fakat bu oyunda bilinmeyen ve kendini saklayan üçüncü bir özne daha mevcuttur. Bu da tam ne içeride ne de dışarıda olan, kendini kavramlardan üstte bir yerde konumlandırmış olan öznenin ta kendisidir; bu özne sınırdır.

Filmler içerisinde de hem izleyicinin tarafında hem de filmin tarafında iki sınır vardır. Bu ikili sınırlılık hem bir aşılması gereken görev hem de aradaki boşluk sayesinde yeni ufukların doğacağı bir hile alanıdır. Ulus Baker’in Yine Sinema Üzerine isimli yazısında “görüntüyü kadrajlama fotoğraf ile başlar ve böylece imaj ‘seyredilen’ bir şey olmaktan çok ‘okunabilir’ bir şey haline dönüşür” cümlesini ele alırsak, kadrajlama ve okuma bizi bir yerlerden çağırıyorlar. Kadrajlamanın getirmiş olduğu sınırsallık filmin neler anlatmak istediğini belirleyen ana etmenlerden yani filmin tıpkı senaristi gibi öznelerinden biri haline dönüşüyor. Ve ekranla girdiğimiz görsel ilişkisellik içerisinde izleyicinin perspektifini belirleyen gözünü o an hayatsallık içerisinde çerçeveleyen bir varlık haline dönüşüyor. Bununla beraber sınır artık özneleştiği anda okuyucu için o filmi bir temel üzerine oturtuyor, izleyicinin okuması için filmi bir materyale dönüştürüyor tıpkı Baker’in seyredilme yolculuğundan okuma yolculuğuna geçildiğini betimlemesi gibi.

frame - 2 - filmloverss

Galibert-Laîné tarafından sese ve görüntüye dönüştürülen bu tartışma konusu, Why Framing Matters düzleminde bizim de tartışabileceğimiz bir araç oluyor ve bu araçsallık sayesinde video ekseninde sınırın anlamlılığına ve görünmez gücüne tanıklık ediyoruz. Bir filmde sınır ‘profesyonel’ tarafından sınır içerisinde sınır olarak belirleniyor ve böylelikle aile yapısının toplum sınırı içerisinde içerisinde ayrı bir sınır oluşturduğunu ve biz gözler bu sınırın içine girdiğimizde iki sınır arasındaki boşluğun aslında neleri gizlediğini ve aile dediğimiz kavramın yıkılmak üzere kurulmuş olan kendi manifestosunda yıkımını da hazırlamış olan bir kurum olduğunu görebiliyoruz. Ya da bununla beraber filmin üstün güçleri tarafından belirlenmiş olan kadrajın, o yersiz yurtsuz olan sınırın bazen kapana sıkılmışlığı çok derin bir şekilde asla yalnız kalamayan, nefes alamayan bir kızın hayatını betimlediğini ve bir anlık değişim sayesinde kızın sırtından o yükün nasıl da kalktığını ve ferahlığın sınırın genişlemesi ile aktarıldığını görebiliyoruz. Aynı zamanda bir oğlanın özgürlük ve nefes almasını değişen sınırlar ve yok olan boş karanlıklar ile ne kadar da bilinçdışı bir noktada etkisel olarak hissettiğimizi yine bu özneleşen nesneler ile beraber duyumsayabiliyoruz.

Sistemin çarkları dönerken sistemi yıkmak ve gizil olanın manifestosunu duyurmak için yapılan en etkili yöntemlerden biri sistemin çarklarını sorunsallaştırmak ve bu çarklara neden sorusunu yöneltmek olduğunu düşünürüm ve düşüncemde yalnız olmadığımı Why Framing Matters sayesinde anlıyorum. Filmin özgür dünyasını hadıma uğratan sınırlar çatlağından yola çıkarak filmin cevherini yine bu çatlakta aramak düşüncesi sinemayı yeniden düşünsel alanda üretmeyi sağlıyor. Otoriteye ve diktatörlüğe başkaldırışın anlatıldığı bir filmde, epik sahnelerin sınırsal alanda çizilmiş olan düzenine bakıldığında belki de bu filmin otoriteyi pekiştirdiği düşüncesi kulaklarımıza çalınıyor. İşte bu sayede sınırın yani üstümüzdeki egemenliğin sınırlarını, temsilin alanında sinemadaki sınırlar çözümlemesi ile beraber sorgulayabiliyor ve neden sorusunu yöneltebiliyoruz. Eğer bu paradoks sizin de içinizde bir şeyleri fitillemeye yettiyse gelin bu video-essay’e bir göz atın! Sınırlar yıkmak içinse gelin onları yeniden üreterek alt etmeye çabalayalım.

https://vimeo.com/groups/35mmandrisdamburs/videos/150195073

Daha yazı yok.
Filmloverss.com size daha iyi hizmet sunmak için çerezleri kullanır. Sitede gezerek çerezlere izin vermiş sayılırsınız. Ayrıntılı bilgi