Üzerine uzun uzun konuşulmayı, her yönüyle tartışılmayı hak eden Jîn filmi hakkında konuşmadan önce kısaca Reha Erdem’i anlatmamız, yönetmenin sineması hakkında konuşmamız gerekiyor diye düşünüyorum. Jîn’i anlamak için, hangi tarafta olduğunu, neyi savunduğunu anlayabilmemiz için önce Reha Erdem’den başlamamız gerekiyor. Başarılı yönetmenin filmografisinde Jîn’den önce birçok başarılı filmi olmasına rağmen son iki filmi Hayat Var ve Kosmos Reha Erdem’in yükselişinin ve kendine ait tarzıyla adını yüksek sesle duyurmaya başladığının resmiydi. Her ne kadar Reha Erdem filmlerine karşı tedbirli olsam da Hayat Var’daki Hayat’ı çok sevmiş, yönetmenin çizdiği tabloya hayran kalmıştım. Bu kez yine bir “Hayat” seçmiş kendine Reha Erdem. Bu arada Jîn kelimesinin şapkalı kullanıldığı zaman Kürtçe “Hayat”, şapkasız (Jin) haliyleyse “Kadın” demek olduğunu hatırlatmakta fayda var. Hayat yalnızca küçük bir kızın değil, aslında her gün gazetelerde okuduğumuz bize çok uzakmış gibi gelen binlerce kızın hayatı.

Sinemanın ne güzel bir sanat olduğunu kanıtlayan ender Türk yönetmenlerden biri olan Erdem, politik açıdan birçok kişiyi karşısına alabilecek bir yapımla karşımıza çıktı. Üstelik yönetmen her ne kadar yaptığı filmle iki tarafa da eşit mesafede durmaya çalışmışsa da, Jîn’in siyasi açıdan kimseyi memnun edemeyeceği kesin. Kendi kişisel fikrime gelirsek, ben ne bir askerin bir gerilla tarafından sürüklenmesine takıldım, ne de bir gerillanın kendi kampından kaçıp hayata tekrar dahil olmak istemesine. Filmin biraz ortada kalmış olduğunu düşündüğüm için Reha Erdem’in derdini tam olarak kestiremiyorum, ama benim derdim ülkemizde kadın kimliğiyle yaşamaya çalışanların başına gelen zorluklarla. Tüm bunları bir çerçevede değerlendirmeye çalışırken, böylesine politik bir filmde Kürt-Türk savaşının gölgesinde kalıp, ülkemizde hatta dünyada kadın olmanın zorluklarını görmezden gelmeyelim diyorum. Belki, bir iki tanesinden sonra hala devam eden tecavüze yeltenme sahneleri abartı bulunsa da hangisi yanlış? Hangisinin birebir benzerlerini gazetelerde okumuyoruz? Abartan Reha Erdem mi, yoksa insanlığından utanması gerekenler mi? Tabii ki Reha Erdem! Bir kadın için güçlü olmak bir dert, güçsüz olmak ayrı bir dert. Filmde de üstüne basılarak anlatıldığı gibi “Paran yoksa bedenin var kadın!” mantığıyla insanlık nereye gidebilir? Hangi din, hangi kültür, hangi “taraf” bunu kabul edebilir, ettirebilir?

jin.

Biraz da filmin kendisine dönecek olursak Erdem’in, kadınların özgürlük arayışlarına konu alan filmlerine daha önce de rastladık. Ancak bu kez özgürlük arayışındaki, genç bir kız çocuğu olan, gerilla kampından kaçmaya çalışan Jîn. Dağdan inmeye çalışırken gerilla kıyafetlerini bırakıp, sıradan bir kız çocuğu olan Jîn’in hikayesi. Masalsı anlatımıyla ise dağlardaki çatışmanın ortasından kurtulmak isteyen, hayvanlarla dostluk kuran bir Kırmızı Başlıklı Kız hikayesi. Belki Türk – Kürt kalıbına sokmasa daha başarılı olabilirdi diyebileceğimiz film, yine de halkların şu an içinde bulunduğu durumu gerçekçi bir şekilde konu alıyor. 

Reha Erdem sineması olarak adlandırabileceğimiz faktörlerin başında yönetmenin uzun süredir birlikte çalıştığı görüntü yönetmeni Florent Herry geliyor. İlk kez bir Türk filminde hayvanların bu denli başarılı kullanıldığını gördüm. Yönetmenin yarattığı metafor, filmin ilk dakikasından son sahnesine kadar kendisini hissettiriyor ve son sahnesiyle de zirveye çıkıyor. Belki de bu kez beklentimi düşük tutmuş olmam filmi bu kadar sevmeme sebep oldu, ancak özellikle görüntüler açısından filmin, bir elin parmaklarını geçmeyecek kadar başarılı Türk filmleri arasında yer aldığı kesin.

Kısacası, politik açıdan birçok kimseyi tatmin etmeyecek bir masal Jîn ama yalan söyleyen, insanları kandıran bir masal değil. Gerçekleri söylerken kimseyi incitmeyeyim hissiyle biraz arada kalmış olsa da son zamanların en iyi yerli yapımlarından biri. Uzun süresi, neredeyse diyalogsuz ilerleyen bir film olmasına rağmen sıkmıyor. Jîn, Reha Erdem sinemasını seven ya da sevmeyen herkesin bir şans vermesini hak ediyor. 

İyi seyirler…

Daha yazı yok.
Filmloverss.com size daha iyi hizmet sunmak için çerezleri kullanır. Sitede gezerek çerezlere izin vermiş sayılırsınız. Ayrıntılı bilgi