2000’lerin başlarından itibaren, teknolojinin tahmin edilemez bir hızla gelişmesinin de etkisiyle, modern çekirdek ailelerin yapısında birtakım değişiklikler gözlemlenmeye başlanır. Önceleri, aile baskısını üzerinde hissetmesine karşın daha özgür birer birey olarak hayata atılan çocuklar, sonrasında ebeveynlerin kendi tecrübelerinden yola çıkarak kontrol altında büyüyen birer bireye evrildi. David Elkind bu konuda, “modern ailede çocuk, masum ve yetişkin korumasına muhtaç bir birey olarak görülür. Bu algı hükümet, medya ve eğitim kurumları tarafından da benimsenir ve çocuk üzerinden yapılan uygulamalarla pekiştirilir” der.* Yine, modern çekirdek ailelerde ebeveynlerin sezgisel olarak çocuk büyütme konusunda bilgili olduğu toplum tarafından sorgulanmadan kabul edilir. Bu bilgililik hâli, ebeveynin kendi tecrübelerinden yola çıkarak yaşadığı veya yaşayamadığı için pişmanlık duyduğu hatıraların çocuğu üzerinde uyguladığı bir deneye dönüşür. Freud, bu konuyla ilgili olarak “Gerçekleştirmesi çok hayati ve çok güç olan üç meslek vardır: Anne baba olmak, psikolojik danışman olmak, öğretmen olmak.” der. Oysa modern toplumlarda, anne ve/veya babanın bu konuda, yukarıda da belirttiğim gibi sezgisel olarak bilgili olduğu kabul edilir. Belki de, insanın gelişimini incelediğimizde, evrim süresince yapılmış en önemli yanlışlardan birisi budur. Nitekim, anne ve/veya baba olmak ciddi bir bilgi birikimi isteyen bir konudur. Kendi korkularımız veya hayallerimiz bir çocuğun yetiştirilmesinde başvurulacak belki de son kaynak olmalıyken, günümüzde hâlâ tek kaynakmışçasına geçerliliğini korumaktadır.

Teknolojinin ve/veya sosyal medyanın etkile(n)diği birçok konuda kötücül senaryolar üreten Black Mirror’ın 4. sezonunda ele aldığı konulardan bir tanesi de girizgahta bahsettiğim gözlemden de yola çıkarak ebeveynlik kavramı üzerine oluyor. Senaryosunu Charlie Brooker’ın yazdığı, yönetmen koltuğunda Jodie Foster’ın oturduğu Arkangel’da, çocuğunun herhangi bir noktada herhangi bir sebeple zarar görebileceği konusunda paranoyaklık seviyesinde korkuları olan Marie’nin (Rosemarie DeWitt) kızı Sara (Brenna Harding) ile ilişkisi konu alınıyor. Arkangel isimli, henüz deneme aşamasında -ileride yasaklanacak- olan, ebeveynlerin çocuklarının her anını kontrol edebildiği bir çipi Sara üzerinde uygulatan Marie üzerinden modern ebeveynliğe göz atan bölüm, kamu spotundan hallice senaryosuyla konuyla ilgili düşünmeye sevk edecek bir eleştiri getirmekten ziyade mantık hatalarıyla dolu bir seyirlik sunuyor. 

***Yazının bundan sonraki bölümü Black Mirror 4. Sezon 2. Bölüm Arkangel ile ilgili keyif kaçırıcı detaylar (spoiler) içerebilir.***

Arkangel: Ebevyn Olmak ya da Olmamak İşte Bütün Mesele Buarkangel-filmloverss

Black Mirror’un, özellikle ilk iki sezonunu ele alacak olduğumuzda, dizinin neredeyse tüm bölümlerinde seyirciyi gelecekle ilgili tedirgin etmeye yetecek materyaller mevcuttur. Fakat, üçüncü sezondan itibaren Netflix’e geçmesiyle yer yer Amerikanlaşmaya başlayan dizi, özellike dördüncü sezonun birçok bölümünde, ele aldığı konular hakkında ortaya bir fikir atmaktan öteye geçemiyor. Burada fikir aşamasında kalmak, olarak tasvir ettiğim konu, sunulan distopyanın önceki sezonlar kadar başarılı olmasına karşın, fikrin yeterli argümanlarla desteklenemiyor olmasıdır. Bugün, yazımıza konu olan Arkangel da yukarıda bahsettiğim argüman sunma sorununu bolca yaşayan bir bölüm. Özellikle, karakterleri birer metafor olarak gördüğümüzde Marie’yi hükümet Sara’yı ise halk olarak okuyabiliriz. Fakat, yeterli argümanın sunulmamış olması, bu okumanın zorlama olmasına sebep olacaktır.

Sara karakterini inceleyecek olursak, öncesinde programa saplantılı bir şekilde bağlanan Marie’nin dönüşümüne göz atmamız gerekir. Bu noktada Sara için, bir nevi Marie’nin gençliği diyebiliriz. Kendi yaşadığı üzüntüleri, Sara’nın yaşamasını engelleyerek, kendi acılarını da dindirebileceğini düşünen bir karakter, Marie. Nitekim, Marie’yi ilk kez gördüğümüz sahne olan doğum anında karakteri tek başına görürüz. Ardından, Sara’nın çocukluğuna geçtiğimizde de Marie her zaman yalnızdır, Sara, Marie ve dedesiyle birlikte yaşar. Bir baba figürü olmadığı gibi, bölüm süresince bu konuyla ilgili tek bir söylem de yer almaz.  Marie’nin, Sara’nın ilk aşkı olan Trick’e böylesine karşı çıkması ve ilk ilişkiye girdikleri âna program aracılığıyla şahit olması sonrasında Sara’ya gebelik sonlandırıcı bir ilaç vermesinin sebebi, Trick’in uyuşturucu bağımlısı olduğunu düşünmesinden ziyade, kızının kendi yaşadıklarını yaşamasını engellemek olduğu barizdir.

Bölümü izlerken, birtakım mantık hatalarının seyir zevkini düşürdüğünden de bahsedebiliriz. Sırasıyla;

-Çipin yasaklanmasına rağmen annenin veya kızının bu konuyu sorun etmemesi-ki böyle bir konu muhtemelen birçok kez gündem yaratmış olmalı,

-Çipin çıkartılamaz olmasına rağmen, hükümetin yasakladığı bu sistemin çalışabiliyor konumda olması-server’ın vs. kapatılmamış, tabletlerin sakıncalı bulunup toplatılmamış olması,

-Çevremizde, Sara’nın dışında bu çipi kullanan başka hiç kimse olmaması. Bunun sadece bir kez okulda arkadaşları tarafından “sen de onlardansın” gibi anlamsız bir şekilde belirtilmesi…

gibi kafa kurcalayan onlarca sorunun cevaplanmaması ve senaryonun bu gibi konularda tutarsız olması bölümün temel problemlerinden.

Bölümün, özensiz yazılmış senaryosu başlı başına büyük bir problem teşkil etmiyormuşçasına oyunculukların da seyirciyle alay eder şekilde kötü olması Jodie Foster’dan mı kaynaklıdır bilinmez. Lakin, bölümün hâli hazırda ciddi bir inandırıcılık sorunu varken, oyunculukların da böylesine ruhsuz ve etkileyicilikten uzak olması bölümün temel problemi olan inandırıcılık problemini daha da belirginleştiriyor. Son kertede, nereden tutsak elimizde kalan Arkangel’ın başarılı olduğunu söylemek, bugüne kadar çekilen üç sezona büyük haksızlık olacaktır.

Kaynak: David Elkind (2000). “Değişen Dünyada Çocuk Yetiştirme ve Eğitim: III. Ulusal Çocuk Kültürü Kongresi Bildirileri”, Ankara Üniversitesi Çocuk Kültürü Araştırma ve Uygulama Merkezi Yayınları.

Daha yazı yok.
Filmloverss.com size daha iyi hizmet sunmak için çerezleri kullanır. Sitede gezerek çerezlere izin vermiş sayılırsınız. Ayrıntılı bilgi